Geneza
Swoje źródło kolędy najprawdopodobniej posiadać będą w obchodzeniu rzymskiego święta styczniowego. Był to szczególny dla rzymian okres, gdzie pierwszy dzień miesiąca posiadał wyjątkowy wydźwięk, gdyż pierwszy stycznia od połowy wieku drugiego przed narodzinami Jezusa był powiązany z obejmowaniem urzędów konsuli przez rzymskich władców. Od połowy pierwszego wieku poprzez dekret Cezara pierwszy stycznia oficjalnie ogłoszony zostaje początkiem administracyjnego roku. Z tejże okazji w Rzymie odwiedzano siebie nawzajem, składano podarki oraz śpiewano różnego rodzaju pieśni. Zwyczaje takowe zaczęto przyjmować także w samym chrześcijaństwem i jednocześnie łącząc je z okresem bożonarodzeniowym, uważanym za początek rachuby nowego czasu w kościele. Jest to jeden z najważniejszych aspektów jeśli chodzi właśnie o Boże Narodzenie. Kolędy w swym pierwszym znaczeniu przybierały charakter pieśni powitalnych i pochwalnych na cześć gospodarzy i jednocześnie przekazywać miały życzenia szczęścia, zdrowia i tak dalej. Kolęda w rozumieniu religijnych pieśni, które powiązane są z narodzinami Zbawiciela, zaczęła wykształcać się o wiele później, mianowicie w okresie kiedy chrześcijaństwo dynamicznie rozwijało się i umacniało swoją pozycję. Kolędy, które na samym początku tworzone były tylko i wyłącznie po łacinie, obejmować będą zróżnicowane rodzaje śpiewów, między innymi antyfony, sekwencje, hymny i przede wszystkim pieśni. Powszechnie przyjmować będzie, że korzenie kolęd tkwią bezpośrednio w hymnologii, ale wywodzą się także z utworów tworzonych przez benedyktynów.